دانلود خلاصه درسس پیشگیری از جرم (جرم شناسی پیشگیری) - شهرام ابراهیمی

فصل اول: مفاهیم عمومی پیشگیری

جرم‌شناسی پیشگیری؛ تعریف و خاستگاه
• تلاش برای تحلیل و تشریح عمل جنایی از دوران باستان وجود داشته، اما این تحلیل‌ها بیشتر بر مبنای فلسفی و انتزاعی بوده است؛ از نیمه دوم قرن نوزدهم و تحت تأثیر جنبش تحقیقی، بررسی علمی پدیده مجرمانه بر پایه تجزیه و تحلیل‌های تجربی آغاز شد.
• جرم‌شناسی به عقیده دانشمندان، تا اندازه زیادی ناشی از شکست حقوق کیفری در مبارزه با جرم و کنترل بزهکاری بوده و به عنوان یکی از شاخه‌های تجربی علوم جنایی شناخته می‌شود.
• بنیانگذاران جرم‌شناسی در ایتالیا (اواخر قرن نوزدهم میلادی) عبارت‌اند از: لمبروزو (پزشک)، انریکو فری (جامعه‌شناس) و رافائل گاروفالو (حقوقدان)؛ همچنانکه عنوان «جرم‌شناسی» نیز به گاروفالو نسبت داده می‌شود.

تقسیم‌بندی جرم‌شناسی
• جرم‌شناسی در یک طبقه‌بندی کلی به دو شاخه نظری و عملی (کاربردی) تقسیم می‌شود.
• جرم‌شناسی کاربردی سه شاخه دارد:

• جرم‌شناسی سیاست جنایی و تکنیک‌های حقوق کیفری (حقوقی)؛
• جرم‌شناسی بالینی؛
• جرم‌شناسی پیشگیرانه.

تعریف و هدف جرم‌شناسی پیشگیری
جرم‌شناسی پیشگیری یعنی مطالعه وسایل و امکانات علمی پیشگیری از بزهکاری، که به دنبال تعیین مؤثرترین شیوه‌های پیشگیری از لحاظ علمی در سطح کشور، شهر یا محله است تا به اجرا درآید.
• هدف این جرم‌شناسی، عقیم و متوقف کردن جرم در آستانه ارتکاب یا در شرف ارتکاب است، نه از طریق اجرای مجازات؛ پیشگیری در کنار نظام کیفری وجود دارد و هدف آن کمک به پیشگیری کیفری است.

گفتار اول: امکان پیشگیری در نظریه‌های جرم‌شناسی
۱- پیشگیری در مکتب تحققی و نظریه عقلانی بودن جرم
• مکتب تحققی با اعتقاد به جبرگرایی، علت بزهکاری را سازمان زیستی ـ روانی ـ اجتماعی افراد می‌دانست؛ در این دیدگاه دسته‌ای از افراد با ویژگی‌های زیستی ـ روانی خاص، از انسان‌های عادی قابل تمایزند و ذاتاً محکوم به ارتکاب جرم هستند.
• نتیجه مهم پیشگیری وضعی: تغییر در موقعیت‌های نزدیک به جرم، بزهکار را مجبور به پذیرش این واقعیت می‌کند که منافع عدم ارتکاب جرم در وضعیت جدید، بیشتر از ارتکاب آن است؛ در واقع به جای سرمایه‌گذاری در پیش‌آمادگی فردی بزهکار، تصمیم بزهکاران تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد.

۲- پیشگیری در نظریه‌های جامعه شناختی
• جامعه‌شناسانی که آشکارا یا ضمنی بر «بهنجار» بودن جرم تأکید می‌کنند، شکست تجربه‌های پیشگیری را توضیح می‌دهند؛ جرم پدیده «بهنجار» است و حتی کارکردهای اجتماعی دارد.