خلاصه جدید کتاب فلسفه اخلاق-نویسنده دکتر امیر خواص- اکبر حسینی

فصل اول: کلیات و مبادی فلسفه اخلاق

✔ پرسش از منشأ خوبی، نمونه ای از پرسش های اساسی در حوزه اخلاق است که فلسفه اخلاق عهده دار پاسخگویی بدین پرسش هاست.

✔ منشأ خوبی از دیدگاه قدرت گرایان، قدرت، از نظر لذت گرایان، لذت، و به اعتقاد سودگرایان، سود عمومی است.

✔ اخلاق جمع «خُلُق» و «خَلْق» است که به معنای سرشت، طبیعت، عادت، خوی و... بکار می رود.

✔ اخلاق به معنای «صفات نفسانی» که در نفس انسان رسوخ کرده و پایدار شده، می باشد؛ برخی از دانشمندان اخلاق را شامل صفات نفسانی غیر پایدار نیز دانسته اند.

✔ گاهی اخلاق به معنای نهاد اخلاقی زندگی بکار می رود که در این کاربرد اخلاق معنایی هم عرض هنر، علم و حقوق خواهد داشت.

✔ میان اخلاق و تربیت تفاوت است. اخلاق امری مقدس و ویژه حوزه افعال اختیاری انسانهاست و بدین جهت معنای آن خاص است، برخلاف تربیت که معنای عامی دارد و شامل حیوانات نیز می شود؛ در مفهوم تربیت قداست نهفته نیست لیکن در مفهوم اخلاق قداستی نهاده شده است.

✔ علم اخلاق علمی است که با آموزش صفات و ملکات پسندیده و طریقه کسب آنها و نیز بیان صفات بد و راه و روش اجتناب از آنها، رسیدن به منش خوب را به ما نشان می دهد و نیز شیوه صحیح رفتار ما را در ارتباط با خود، دیگران و خداوند، به منظور نیل به سعادت و کمال، معرفی می کند.

انواع پژوهش‌ها در حوزه اخلاق

✔ پژوهشگران، سه نوع تحقیق و پژوهش را در حوزه اخلاق شناسایی کرده اند که عبارتند از: پژوهش توصیفی، پژوهش هنجاری (دستوری یا توصیه ای) و فرا اخلاق (اخلاق تحلیلی، فلسفی، انتقادی).

✔ پژوهش توصیفی عبارتست از مطالعه و تحقیق میدانی برای دستیابی به توصیف و تبیین اخلاق افراد، جوامع، ادیان و گروه های مختلف. روش بحث و تحقیق در این شاخه، روشی توصیفی، تجربی و نقلی است نه عقلی و استدلالی. در این پژوهش هیچگونه داوری صورت نمی گیرد، بلکه هدف، گزارش و توصیف اخلاق افراد و جوامع به منظور آشنایی با اصول اخلاقی و رفتاری آنها است.

✔ مکاتب توصیفی یا نظریه های توصیفی بر خلاف پژوهش توصیفی، عبارتند از نظریه هایی درباره تبیین و تحلیل مفاهیم، واژه ها و گزاره های اخلاقی؛ به نظریه های توصیفی نظریه های واقعی و شناختی نیز می گویند.

✔ مقصود از پژوهش هنجاری بررسی خوبی, بدی, درستی و نادرستی و بایستگی و نبایستگی افعال اختیاری انسان و قضاوت درباره آنها است. در این نوع پژوهش محققان درصددند از قواعد و اصول حاکم بر افعال اخلاقی، نظامی استوار تبیین کنند.